Ποιητική Αλήθεια

"Γιατί η διαφορά η τρομερή εστάθηκε ότι οι ποιητές, που μοιάζαν την αλήθεια, είπανε ψέματα. Εγώ όμως, που μοιάζει με τα ψέματα, έζησα την αλήθεια"

Ποιείν Αλμανάκ: Οι 4+ 1 δίσκοι μελοποιημένης ποίησης του 2011 (γράφει ο Σπύρος Αραβανής)

 

1. Τάσος Γκρους,  «Γενιές σημαδεμένες», ποίηση: Μπέρτολτ Μπρεχτ, εκδ. «Ο κόκκινος Γάτος των σύγχρονων πολιτειών».

Ο δεύτερος ολοκληρωμένος δίσκος με πρωτότυπες μελοποιήσεις κειμένων του Μπρεχτ από Έλληνα συνθέτη, κυκλοφόρησε στη χώρα μας μόλις 33 χρόνια μετά τις συνθέσεις του Θάνου Μικρούτσικου, στο έργο του «Μουσική πράξη στον Μπρεχτ»… Η Νάντια Βαλαβάνη επέλεξε τα κείμενα – από θεατρικά και ποιητικά του έργα- και ο Τάσος Γκρους εμπνεύστηκε τις μελωδίες και τραγούδησε στο μεγαλύτερο μέρος. Ο δίσκος είναι χωρισμένος σε τρια μέρη, «Κοσμογονία»-«Πόλεμος»- «Αμφισβήτηση» και παράλληλα με τις μελοποιήσεις υπάρχουν ορχηστρικά μέρη και απαγγελίες από τη Μάνια Παπαδημητρίου, τη Νάντια Βαλαβάνη και τον Ανδρέα Μαυραγάνη. Στις «Γενιές σημαδεμένες» τραγουδούν εκτός του συνθέτη, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, η Καλλιόπη Βέττα, η Μαρία Παπαγιαννάκη Κόμη και ο Τάσος Αντωνίου, ενώ συμμετέχει και η παιδική χορωδία του παραρτήματος Πειραιά του Ελληνικού ωδείου. Την ενορχήστρωση ανέλαβε ο Γιάννης Κ. Ιωάννου στην οποία και αξίζει να σταθούμε για λίγο καθώς φαίνεται ξεκάθαρη η πρόθεση των δημιουργών να παρουσιάσουν το λόγο του Μπρεχτ με μια σύγχρονη μουσική ματιά όχι όμως με την κυριολεκτική έννοια του όρου. Αυτό σημαίνει πως οι ροκ μουσικές φόρμες και τα hip hop περάσματα ανήκουν πλέον -με τον τρόπο που παρουσιάζονται εδώ- στο αρχείο της παγκόσμιας μουσικής πόσω μάλλον η χρήση του συνθεσάιζερ και των αναμνήσεών του από τη δεκαετία του ‘80…Κι όμως παρόλη την άστοχη, κατά τη γνώμη μου, σε μερικά τραγούδια ενορχήστρωση, η μελωδικότητα του συνθέτη καταφέρνει και αναδύεται θυμίζοντας γάλλους τροβαδούρους π.χ. «Για την παιδοκτόνο Μαρία Φαρράρ», δημιουργώντας εξαίρετα εμβατηριακά άσματα («Αυτή η ανεργία»), μέχρι και ένα ροκ «καρσιλαμά», «Γενιές σημαδεμένες» (σε μια από τις καλύτερες ερμηνείες του Βασίλη Παπακωνσταντίνου τα τελευταία χρόνια….). Συνεπώς το πείραμα να ξεπεράσει τις συνδεδεμένες με το έργο του Μπρεχτ μουσικές φόρμες των Αίσλερ, Βαιλ κ.ά., κρίνεται επιτυχημένο.
Για την ιστορία να πούμε οτι ενώ ο δίσκος ήταν έτοιμος από πέρυσι, ο γερμανικός  εκδοτικός οίκος Suhrkamp που κατέχει τη διαχείριση των δικαιωμάτων του μπρεχτικού έργου δεν παραχωρούσε τα δικαιώματα, θέτοντας ως όρο να αφαιρεθούν 2 τραγούδια και 14 πρόζες…με αποτέλεσμα ο δίσκος να κυκλοφορήσει τελικά χωρίς αυτά τα ήδη ηχογραφημένα του μέρη.  Επίκαιρος, λοιπόν, όπως πάντα, ο Μπρεχτ, διαχρονική όμως και η λογοκρισία του (ακόμη και εκ των έσω!)…

 

 

2. Χρήστος Λεοντής, «Πρωινό άστρο», ποίηση: Γιάννης Ρίτσος, εκδ. Μετρονόμος

Η μουσική σχέση του Λεοντή με τον Ρίτσο γνωστή και διαπιστευμένη. Το «Καπνισμένο Τσουκάλι» (1975) έχει πλέον στρογγυλοκαθίσει στους σημαντικότερους δίσκους της ελληνικής δισκογραφίας. Φέτος ο συνθέτης μας παρέδωσε μια νέα δουλειά σε ποίηματα του Ρίτσου που βαδίζει σε μια άλλη κατεύθυνση, περισσότερο ονειρική και λυρική αφού βασίζεται σε μελοποίηση ποιημάτων από το «Πρωινό άστρο»-«Μικρή εγκυκλοπαίδεια υποκοριστικών για την κορούλα μου» το έργο που χάρισε ο ποιητής στην κόρη του με τον ερχομό της το 1955. Το αποτέλεσμα είναι 6 τραγούδια με ισχυρή μελωδικότητα, μπαλάντες που έλκουν την καταγωγή τους από τα παιδικά τραγούδια και τα νανουρίσματα αλλά και από το έντεχνο τραγούδι της δεκαετίας του ‘70. Η επιλογή του Παντελή Θεοχαρίδη ως τραγουδιστή του δίσκου ιδιαιτέρως επιτυχημένη αφού καταφέρνει να αποδώσει το τρυφερό και ανθρώπινο πνεύμα των ποιημάτων και όχι το μελιστάλαχτο που πιθανόν να έφερνε μαζί της μια άλλη ερμηνευτική προσέγγιση. Η ορχήστρα, συμπαγής, στη φυσαρμόνικα ο σπουδαίος Μάνος Αβαράκης, στις κιθάρες και το μαντολίνο ο Μανώλης Ανδρουλιδάκης, στο κόντρα μπάσο ο Χάρης Μέρμηγκας και στο ακορντεόν ο Νίκος Παπαναστασίου. Συμμετέχει, επίσης, η ηθοποιός Ουρανία Μπασλή. Ένας δίσκος αλλοτινών καιρών και αισθημάτων που θέλει το χρόνο του και κυρίως την μαγεία για να μπορεί να εισέλθει κανείς στο “σώμα” του. Κι αυτό μόνο αφού βγει από το καθημερινό αγχωμένο και «προοδευτικό» του ρούχο…

 

 

3. Σαράντης Κασσάρας, «Carmina Graeca», ποίηση: Γιάννης Ρίτσος, εκδ. Lyra

«Πρωινό άστρο» και σε αυτόν τον δίσκο υπό μια άλλη όμως πιο ολιστική οπτική.  Ο συνθέτης είχε μάλιστα παρουσιάσει το έργο και ενώπιον του Ρίτσου το 1978. Οι συμφωνικές φόρμες και η επιλογή εν μέρει βαρύτονων και υψιφωνων τραγουδιστών απομακρύνουν μέρος του έργου αυτού από την αισθητική του Λεοντή, όπως παρουσιάστηκε ανωτέρω, προσδίδοντάς του περισσότερη λογιότητα και μια πιο κλασική εκδοχή των ποιημάτων  αλλά στερώντας τους τον ανθρώπινο χαρακτήρα, την απλότητα της στιγμής, την έκρηξη της αυθόρμητης χαράς όπως είναι ο ερχομός ενός παιδιού και το νέο σύμπαν που αυτό φέρνει μαζί του.  Ο Κασσάρας επηρρεασμένος και από τα μεγαλεπήβολα μουσικά οράματα του Μίκη Θεοδωράκη προσπάθησε να συνταιριάξει τη λαικότητα με την κλασική μουσική άλλοτε επιτυχημένα και άλλοτε μένοντας περισσότερο στο μέσο (παιδική χορωδία, ορχήστρα κ.τ.λ.) και όχι στο μήνυμα δηλαδή στην αυθύπαρκτη μελωδία. Ωστόσο και σε αυτόν το δίσκο το πρόσημο είναι θετικό αφού ούτε την πολυτέλεια έχουμε να ακούμε κάθε μέρα τόσο προσεγμένες παραγωγές ούτε την ευκαιρία να μας παρουσιάζονται έργα μελοποιημένης ποίησης από ικανούς νεότερους συνθέτες και μάλιστα στο επίπεδο της λόγιας  μουσικής.

 

Τα στοιχεία του δίσκου:

Τραγουδούν:

Μανώλης Μητσιάς, Τζένη Δριβάλα, Σοφία Μιχαηλίδου, Μπάμπης Τσέρτος, Καλλιόπη Βέττα, Νίκος Ανδρουλάκης, Τάκης Φάβιος, Αλέξανδρος Εμμανουηλίδης,
Θόδωρος Πάντσιος, Απόστολος Σωτηρούδης, Αλέξανδρος Τζιοβάνης

Συμμετέχουν:
Παιδική Χορωδία Δημήτρη Τυπάλδου (3, 8, 9, 10, 11, 14)
Χορωδία «Γιάννης Ρίτσος» Πολιτιστικού Συλλόγου «Ρίζες» Μονεμβασιάς (2, 4)
Διεύθυνση: Γιώργος Καλογεράκος
Χορωδία του ΟΤΕ Θεσσαλονίκης (2, 4, 8, 12, 14)
Διεύθυνση: Γιάννης Τσαουσίδης

Συμπράττουν οι σολίστ:
Σαράντης Κασσάρας: πιάνο / Χάρης Χατζηγεωργίου: βιολί, Νίκος Κιάκος: βιολί / Μανώλης Ανδρουλιδάκης: κιθάρα
Λαϊκή ορχήστρα
Δημήτρης Ρέππας: μπουζούκι / Δημήτρης Χιονάς: μπουζούκι / Νίκος Καινούργιος: κιθάρα / Βασίλης Καραχούτης: μπάσο
Ενορχήστρωση και διεύθυνση ορχήστρας: Σαράντης Κασσάρας
Διεύθυνση παραγωγής: «Αιολικό» Πνευματικό και Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Καισαριανής
Καλλιτεχνική επιμέλεια – Εκτέλεση παραγωγής: Λιάνα Μαλανδρενιώτη
Χαρακτικό εξωφύλλου: Βάσω Κατράκη
Φωτογραφικό υλικό: Αρχείο Έρης Ρίτσου

 

 

 

4. Νεκτάριος Καραντζής, «Ομήρου Οδύσσεια», εκδ. Lyra

O Νεκτάριος Καραντζής μελοποίησε αποσπάσματα από την Οδύσσεια όπως του ανατέθηκε από τη Δημοτική Κοινωφελή Επιχείρηση Ιθάκης (μια εκ των πατρίδων του Ομήρου). Η επιλογή των κειμένων/αποσπασμάτων έγινε από τον στιχουργό Μιχάλη Μπουρμπούλη και τον Άρη Δρουκόπουλο και στο τραγούδι/αφήγηση συναντάμε την πάντα πρωτοποριακή και ανήσυχη, Σαββίνα Γιαννάτου. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερο έργο, όπως είναι φυσικό, αφενός μεν γιατί τα τραγούδια και οι αφηγήσεις στηρίχτηκαν στην πρωτότυπη γλώσσα κυρίως όμως γιατί ο Καραντζής, με διακεκριμένη θητεία στο χώρο της jazz και με σημαντικές συνεργασίες και συμμετοχές (παλαιό μέλος των Ευοι Ευαν συνεργασίες με το Trio Praxis, τη Μπάντα της Φλώρινας, το σεξτέτο του Φλωρου Φλωριδη κ.ά. και με έναν εξαιρετικό jazz δίσκο το 2002, «Terra incognita») δημιούργησε ένα ηχητικό περιβάλλον στο οποίο συνυπάρχουν τα φλάουτα, το κόρνο, το φαγκότο, το βιολί, το τσέλο και η άρπα με το σαντούρι, το ούτι και τα κρουστά (όλα παιγμένα από σημαντικούς δεξιοτέχνες). Η μουσική, ταξιδιωτική, όπως ταιριάζει στο ύφος του έργου πατά και στην ελληνική παράδοση (π.χ. το σαντούρι δένει αρμονικότατα με το όλο πνεύμα) και  μεταφέρει στις περιπέτειες του Οδυσσέα χωρίς ένταση και επιτήδευση, αλλά με την ευκινησία και την ευγένεια που χαρακτηρίζουν το έπος. Η φωνή της Γιαννάτου, απαλή, μελωδική, εκφραστική, χωρίς τους «αγαπητούς» της λαρυγγισμούς και χωρίς να βασίζεται στο αρχαϊκό μέτρο, -αυτό από φιλολογικής πλευράς εντάσσεται στα αρνητικά του εγχειρήματος-  υπηρετεί την αφηγηματική ροή.  Πρόκειται, λοιπόν, για ένα δίσκο τόσο με χρηστική σημασία (κάλλιστα θα μπορούσε να αποτελέσει εκπαιδευτικό εργαλείο των καθηγητών στα σχολεία) όσο και με αυτοτελή αξία ακόμα και αν ο συνθέτης περιόρισε τη φαντασία του σεβόμενος το βαρύ όνομα του μελοποιήμενου κειμένου.

 

 

5. Κώστας Δημουλέας, «Η κομμώτρια και ο θάνατος», εκδ. Lyra

Στην πρώτη του ουσιαστικά δισκογραφική εργασία -με τραγούδια- ο νέος μουσικός-συνθέτης Κώστας Δημουλέας επιλέγει δυο ποιητές του ομοιοκατάληκτου στίχου, τον Ηλία Λάγιο και και τον Γιώργο Κοροπούλη στο λόγο των οποίων δομεί έναν δίσκο με κινηματογραφική αισθητική -σαν αποσπάσματα από μια ταινίας «πόλης» όπως αρμόζει και στην ποιητική των δυο ποιητών. Ροκ, μπλουζ, τζαζ στοιχεία και μια κλασική ενορχηστρωτική ματιά, αναλόγως το πνεύμα του κάθε τραγουδιού. Ο συνθέτης ανέδειξε το σαρκασμό, την ποιητική ειρωνεία και την αφηγηματικότητα του ποιητικού λόγου του Λάγιου και του Κοροπούλη, και σε αυτό συνέβαλε και η επιλογή της Σωτηρίας Λεονάρδου σε τέσσερα τραγούδια, η φωνή της οποίας -τραγικά ειρωνική- έδεσε με το υλικό. Και οι άλλοι ερμηνευτές (Βασίλης Γισδάκης, Παυλίνα Κατσή, Περικλής Μπισκίνης, Κώστας Μπουγιώτης) θα πρέπει να τονίσουμε απέδωσαν αρκετά «θεατρικά» τα τραγούδια, πιθανόν σύμφωνα με τις οδηγίες του συνθέτη. Στα εννέα, λοιπόν, τραγούδια του δίσκου ο ακροατής περιδιαβαίνει τους δρόμους της Αθήνας, με τον κλαυσίγελω της πραγματικότητας να του μεταφέρεται μουσικοποιητικά…

 

Πηγή

Advertisements

Single Post Navigation

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: